اهل نجات و ايمان نخواهد بود . چنانچه در حديث سابق اسحاق بن عمّار نيز گذشت كه اسلامِ مغتابْ لسانى است و ايمان در قلبش وارد نشده . معلوم است كسى كه مؤمن به خدا باشد و مصدِّق به روز جزا و معتقد به رسيدن به صور اعمال و حقايق سيّئات ، چنين موبقهء كبيره را ، كه در عوالم غيب و شهادت و در نشئهء دنيا و برزخ و عقبا او را رسوا و مفتضح مىكند و او را به جهنم به شرّ بليّات مبتلا مىكند و از ولايت حق خارج مىكند و به ولايت شيطان داخل مىكند ، مرتكب نشود . اگر ما اقدام بدين امر بزرگ كرديم ، بايد بفهميم كه سرچشمه خرابى دارد و حقيقت ايمان در قلب ما وارد نشده . اگر ايمان وارد قلب شود ، كارها اصلاح مىشود : آثار آن سرايت مىكند به تمام ظاهر و باطن و سرّ و علن . پس ، بايد معالجهء باطن را بكنيم و مرض قلب را علاج نماييم . و از احاديث ظاهر شود كه همان‌طور كه سستى ايمان و عدم خلوص آن موجب مفاسد اخلاقى و اعمالى شود ، اين مفاسد نيز موجب نقصان ايمان ، بلكه زائل شدن آن ، مىشود . و اين مطابق با نوعى از برهان است ؛ چنانچه در محل خود مقرر است « 1 » . و بدان‌كه اين معصيت از جهت ديگر هم از معاصى شديدتر و تبعاتش بيشتر است . و آن اين است كه علاوه بر آن‌كه جنبهء حق‌اللَّه دارد ، جنبهء حق الناس هم دارد ، و خداوند نمىآمرزد مغتاب را تا صاحبش از او راضى شود ؛ چنانچه در حديث شريف با چندين طريق به همين مضمون وارد شده : عن مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ فِي الْمَجَالِسِ وَالأَخْبَارِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِيذَرٍّ ، عَنِ النَّبِي - صلّى اللَّه عليه و آله - فِي وَصِيَّةٍ لَهُ قَالَ : « يا أباذر ، إياك و الغيبة ! فإن الغيبة أشد من الزنا » . قُلْتُ : وَلِمَ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ قَالَ : « لأن الرجل يزني فيتوب إلى الله فيتوب الله عليه ، والغيبة لا تغفر حتى يغفرها صاحبها » « 2 » . « رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - در ضمن وصيت‌هايش به جناب ابىذرّ - رضى

--> ( 1 ) - ر . ك : الحكمة المتعالية ، ج 9 ، ص 4 - 53 ؛ شرح المنظومة ، ج 5 ، ص 338 - 339 . ( 2 ) - الأمالي ، طوسى ، ص 537 ، مجلس 19 ، حديث 1 ( با كمى تفات ) ؛ وسائل الشيعة ، ج 12 ، ص 280 ، « كتاب الحجّ » ، « أبواب العشرة » ، باب 152 ، حديث 9 .